Günlük Satırlar Yazılar

Kaptan-ı Derya kime denir? İstanbul Boğazı’nı ilk kez gördüğüm günü hatırlıyorum. Ankara’da büyüyen biri için deniz hep biraz “uzak ihtimal” gibi kalıyor. Haritada mavi bir leke, yaz tatillerinde gidilen sahil kasabaları ve çocukken oynanan gemi oyunları… Hepsi bu kadar. Sonra bir gün gerçek denizle karşılaşıyorsun ve o genişlik, o hareket, o bilinmezlik insanın içine başka bir şey yerleştiriyor. Belki de bu yüzden Osmanlı’nın deniz gücünü anlamaya çalışırken en çok ilgimi çeken kavramlardan biri hep Kaptan-ı Derya kime denir? sorusu oldu. Basitçe anlatmak gerekirse Kaptan-ı Derya, Osmanlı donanmasının en üst düzey komutanıydı. Ama bu tanım tek başına çok yetersiz kalıyor. Çünkü…

Giriş: Güç ilişkileri, toplumsal düzen ve futbolun siyasal dili Toplumsal düzeni anlamaya çalışan bir bakış açısı, çoğu zaman siyaset biliminin klasik kurumlarına sıkışıp kalmaz. Devlet, parti, seçim ya da anayasa gibi kavramlar elbette merkezîdir; fakat modern toplumda güç ilişkileri çok daha geniş bir alana yayılmıştır. Spor, medya, ekonomi ve gündelik kültür, iktidarın yalnızca uygulandığı değil aynı zamanda üretildiği alanlara dönüşür. Futbol bu anlamda yalnızca bir oyun değil, toplumsal tahayyüllerin, aidiyetlerin ve meşruiyet tartışmalarının dolaşıma girdiği yoğun bir siyasal sahadır. Bu çerçevede Abdullah Avcı ile Beşiktaş ilişkisi, basit bir teknik direktör atamasının ötesinde, kurumlar arası güç dengelerini, taraftar kültürünü ve temsil…

Kahve Makinesi İlk Kez Nasıl Kullanılır? Geleceğe Bakan Bir Sabah Ritüeli Ankara’da yaşayan 28 yaşında biri olarak sabahlarım genelde iki şey arasında sıkışıp kalıyor: hız ve anlam. Bir yanda işe yetişme telaşı, diğer yanda küçük ama düzenli ritüellerin hayatı biraz daha “insan” hissettirme çabası. Son zamanlarda zihnimi meşgul eden basit ama düşündürücü bir konu var: Kahve makinesi ilk kez nasıl kullanılır? Bu soru ilk bakışta sadece teknik bir başlangıç gibi duruyor. Ama biraz derinleşince, aslında günlük yaşamın nasıl değiştiğini, teknolojinin eve nasıl sızdığını ve gelecekte bu küçük cihazların hayatımızı nasıl şekillendireceğini düşünmeye başlıyorum. İçimdeki teknoloji meraklısı “bu daha başlangıç” derken,…

Bugünün konusu Haber kipleri nelerdir 7. sınıf. Saci olarak bu başlığı sade başlıklarla sizlere sunuyoruz. Türkçede Çekimli Fiiller Üzerine Felsefi Bir Deneme: Dil, Varlık ve Bilgi Arasında Bir cümlenin içinde hareket eden bir fiil, yalnızca bir eylemi mi taşır, yoksa varlığın kendisine dair bir düşünme biçimini mi açığa çıkarır? Bir an için şu soruyu düşünmek yeterli olabilir: “Bir eylemi ifade ederken aslında neyi değiştiriyoruz—dünyayı mı, yoksa dünyaya bakışımızı mı?” Dil, yalnızca iletişimin aracı değil; aynı zamanda etik kararların, epistemolojik sınırların ve ontolojik kabullerin görünmez haritasıdır. Türkçede çekimli fiiller tam da bu haritanın en hareketli noktalarında yer alır. Çünkü fiilin zaman,…

İçsel Bir Merakın İzinde: “11 İngilizce hangi sayı?” Sorusu Neyi Açığa Çıkarır? İnsan zihninin sayılarla kurduğu ilişki her zaman yalnızca matematiksel bir mesele gibi görünmez. Daha çok, anlamlandırma, hatırlama ve hatta duygusal çağrışımların iç içe geçtiği bir bilişsel alanı işaret eder. “11 İngilizce hangi sayı?” sorusu ilk bakışta basit bir çeviri sorusu gibi durur: cevap “eleven”dır. Ancak zihnin bu bilgiyi nasıl işlediği, hangi duygusal ve sosyal katmanlardan geçtiği çok daha derin bir incelemeyi gerektirir. Günlük hayatta sayılarla kurduğumuz bağ, çoğu zaman fark etmediğimiz zihinsel otomatik süreçlerle yönetilir. Bir yandan dilsel kodlama, diğer yandan görsel ve sembolik tanıma mekanizmaları devrededir. Bu…

Saci sayfasına hoş geldiniz; bugün 57. Alay nerededir hakkında sağlam bir başlangıç yapıyoruz. 57. Alay Nerededir? Belleğin, Gerçeğin ve Ahlakın Kesişiminde Bir Soru Bir savaş alanını hiç görmeden onun hakkında ne kadar şey bilinebilir? Bir askeri birliği yalnızca isimlerden, anıtlardan ve anlatılardan mı tanırız, yoksa o birliğin “gerçekliği” hâlâ bir yerlerde varlığını sürdürür mü? 57. Alay nerededir? Bu soru ilk bakışta tarihsel bir merak gibi görünür. Ancak derinleştikçe etik, epistemoloji ve ontoloji arasında gidip gelen bir düğüme dönüşür. Bir anlatı mı arıyoruz, yoksa bir varlık mı? Bir hatıra mı inceliyoruz, yoksa hâlâ süregelen bir anlam mı? Epistemoloji: Bilginin Sınırında 57.…

Bir Sayının Gölgesinde Toplum: 10’un Kuvvetlerini Düşünmek Gündelik hayatın içinde sayılar çoğu zaman fark edilmeden akıp gider. Fakat bazı sayılar vardır ki, yalnızca matematiksel bir araç olmanın ötesine geçer; düşünme biçimimizi, düzen kurma alışkanlıklarımızı ve hatta toplumsal örgütlenme biçimlerimizi şekillendirir. 10 sayısının kuvvetleri de bunlardan biridir. Bir insanın dünyayı anlama çabasında, hem soyut matematiksel düzeni hem de toplumsal yapıların görünmez ritmini aynı anda düşünmeye çalıştığında, 10’un kuvvetleri adeta bir metafor haline gelir. 10 Sayısının Kuvveti Nedir? Matematiksel olarak 10 sayısının kuvveti, 10’un kendisiyle belirli sayıda çarpılmasıyla elde edilen değerlerdir. Yani: 10⁰ = 1 10¹ = 10 10² = 100 10³…