Kategori: Makaleler

Bugün Ama kelimesi yerine ne kullanılır hakkında en sık sorulan soruların yanıtlarına Saci ile birlikte bakıyoruz. Geçmişin dilsel izlerini takip etmek, yalnızca kuralları öğrenmek değil; düşünme biçimlerinin nasıl şekillendiğini ve bugünün ifade alışkanlıklarının nereden geldiğini anlamaktır. “Ama ile cümle biter mi?” sorusunun tarihsel zemini Dilsel bir tartışma gibi görünen bu soru, aslında yüzyıllar boyunca değişen mantık, retorik ve yazı geleneğinin kesişim noktasında durur. “Ama” bağlacı, Türkçede karşıtlık kuran en temel yapılardan biridir; fakat onun cümle sonundaki kullanımı, yalnızca dil bilgisi değil, aynı zamanda düşünce tarihinin de konusudur. belgelere dayalı erken Türkçe metinlerde “amma / ama” yapısı, çoğu zaman Arapça ve…

Cabir bin Hayyan ve Bilginin Ekonomik Değeri Üzerine Bir Okuma Kaynakların sınırlı olduğu bir dünyada, her tercih aslında vazgeçilen başka bir ihtimalin gölgesini taşır. Bu gölgeyi en net hissedenler yalnızca ekonomistler değildir; tarih boyunca bilgi üreten, deney yapan, risk alan herkes bu gerçeğin içinde yaşamıştır. Cabir bin Hayyan’a bakarken de mesele yalnızca “ne buldu?” sorusu değildir. Asıl mesele, onun ürettiği bilginin ekonomik sistemler, üretim ilişkileri ve toplumsal refah üzerindeki uzun vadeli etkisidir. Cabir bin Hayyan (Geber), simya ile modern kimya arasındaki geçişin en kritik isimlerinden biridir. Onun çalışmaları; damıtma teknikleri, kristalleştirme yöntemleri, asitlerin sınıflandırılması ve deneysel yöntemlerin sistematik kullanımı gibi…

Denizlerin Nesnesi, Kültürlerin Anlamı: Gemi Demirine Antropolojik Bir Bakış Denize bakan herkesin zihninde benzer bir görüntü belirir: dalgaların üzerinde ağır ağır süzülen bir gemi ve onu yerinde tutan, görünmez bir güven hissi veren bir demir. Fakat bu nesne yalnızca metal bir araç değildir; farklı kültürlerde, farklı tarihsel dönemlerde ve farklı toplumsal örgütlenmeler içinde bambaşka anlamlar taşır. Gemi demiri, teknik bir gereklilik olmanın ötesinde, insanın denizle kurduğu ilişkinin sembolik yoğunluğunu da taşır. Denizle temas eden toplumlara dair merak, yalnızca ticaret yollarını ya da keşif hikâyelerini değil, aynı zamanda bu toplumların dünyayı nasıl anlamlandırdığını da açığa çıkarır. Bir antropolojik bakış, bizi nesnelerin…

Kaptan-ı Derya kime denir? İstanbul Boğazı’nı ilk kez gördüğüm günü hatırlıyorum. Ankara’da büyüyen biri için deniz hep biraz “uzak ihtimal” gibi kalıyor. Haritada mavi bir leke, yaz tatillerinde gidilen sahil kasabaları ve çocukken oynanan gemi oyunları… Hepsi bu kadar. Sonra bir gün gerçek denizle karşılaşıyorsun ve o genişlik, o hareket, o bilinmezlik insanın içine başka bir şey yerleştiriyor. Belki de bu yüzden Osmanlı’nın deniz gücünü anlamaya çalışırken en çok ilgimi çeken kavramlardan biri hep Kaptan-ı Derya kime denir? sorusu oldu. Basitçe anlatmak gerekirse Kaptan-ı Derya, Osmanlı donanmasının en üst düzey komutanıydı. Ama bu tanım tek başına çok yetersiz kalıyor. Çünkü…

Giriş: Güç ilişkileri, toplumsal düzen ve futbolun siyasal dili Toplumsal düzeni anlamaya çalışan bir bakış açısı, çoğu zaman siyaset biliminin klasik kurumlarına sıkışıp kalmaz. Devlet, parti, seçim ya da anayasa gibi kavramlar elbette merkezîdir; fakat modern toplumda güç ilişkileri çok daha geniş bir alana yayılmıştır. Spor, medya, ekonomi ve gündelik kültür, iktidarın yalnızca uygulandığı değil aynı zamanda üretildiği alanlara dönüşür. Futbol bu anlamda yalnızca bir oyun değil, toplumsal tahayyüllerin, aidiyetlerin ve meşruiyet tartışmalarının dolaşıma girdiği yoğun bir siyasal sahadır. Bu çerçevede Abdullah Avcı ile Beşiktaş ilişkisi, basit bir teknik direktör atamasının ötesinde, kurumlar arası güç dengelerini, taraftar kültürünü ve temsil…